/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2025/12/11153409/121225ECO_2025795421_1.jpg "Een half jaar stallen afbreken, was goed voor het verwerkingsproces")
totaal hebben zich aangemeld voor de vrijwillige uitkoopregeling van de overheid. Voorwaarde was dat ze een minimum aan stikstof uitstootten met het bedrijf. En dat ze, eenmaal uitgekocht, nooit meer een kippenboerderij zouden beginnen in een EU-land.
Als zij allemaal echt worden uitgekocht, wat nog moet blijken, dan daalt het aantal commercieel gehouden kippen in Nederland met 9 miljoen, verwachten deskundigen. Dat is ongeveer 10 procent van de hele pluimveestapel.
Veehouders krijgen 100 tot 120 procent van de waarde van hun bedrijf, afhankelijk van hoezeer hun uitkoop de uitstoot van stikstof in een natuurgebied zal reduceren.
In de hele veehouderij (koeien, kippen, kalfjes en varkens) heeft de overheid op dit moment de aanvraag toegekend van . Nu, na twee jaar is inschrijven niet meer mogelijk. Daarnaast werden er ongeveer boeren hebben al een uitkoopcontract met de overheid getekend.
Het uitkoop-proces duurt wel een jaar – , vervolgens alle stallen legen en afbreken, zijn rechten verkopen en alle vergunningen worden ingetrokken.
Kippenboer Harold Maassen (60) boerde 40 jaar in Homoet en Wilma Versteeg (61) 36 jaar in Nijkerk. Zij zijn bezig hun bedrijf af te bouwen en vertellen erover.
Had Pluimveebedrijf met 70.000 kippenWilma Versteeg: ‘Ik heb nog 200 kippen. Dat mag, dat zijn hobbykippen’
Wilma Versteeg heeft altijd gezegd dat ze zich niet liet uitkopen door de overheid. Geen denken aan. In 36 jaar hadden zij en haar man een groot pluimveebedrijf opgebouwd – met in de hoogtijdagen 70.000 kippen. Wilma hield van haar kippen. Ze leefde voor de kippen. Stond met ze op en ging met ze slapen.
Afgelopen jaar lieten Wilma en haar man zich uitkopen door de overheid, net als 10 procent van de 810 andere houders van leghennen in Nederland. Buiten, op het erf van de voormalige pluimveehouderij, de weeïge en zure geur van de paar miljoen kippen die nog worden gehouden in deze Gelderse gemeente, Barneveld.
De Versteegs groeiden allebei op op een boerderij, in deze regio, de Gelderse Vallei. Als Wilma een middag „op het dorp” is, in Voorthuizen, dan voelt ze zich na een paar uur al overprikkeld. Wát een rust, denkt ze als ze thuiskomt. Rondom het huis liggen weilanden en bossen en staan enkele huizen. Een hechte buurt, vertelt Wilma, waar zij en haar man gelukkig zijn.
Het familiebedrijf verkocht eieren, geen kippenvlees. De afnemer van hun eieren, een groothandel, zat in het nabije Barneveld, de reparateur van machines ook. „We kennen elkaar allemaal en vertrouwen elkaar.” Haar man werkt nog een paar dagen per week in de pluimveebranche.
De Versteegs stapten op een goed moment over op vrije-uitloopkippen, waardoor het bedrijf meer ruimte nodig had en nog maar 50.000 kippen kon houden. Maar ook dat beviel goed. De kinderen groeiden op in de stal en tussen de kippen, zegt ze lachend. Wilma werkte er, zeven dagen in de week, de kinderen speelden er.
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2025/12/11153650/121225ECO_2025795421_6.jpg)
Wilma Versteeg: „Je begint er ellendig aan, maar het was goed voor de verwerking van het verlies.”
Foto Dieuwertje Bravenboer
Zoom in
? Ach, zegt Wilma, hun uitkoop is een druppel op een gloeiende plaat. „Kijk naar het verkeer en de industrie.”
Nee, de enige reden dat het echtpaar overstag ging, was dat Wilma een paar jaar geleden werd en hun kinderen andere ambities hadden dan pluimveehouder worden. Toen ze ziek was geworden, werd het werk op de boerderij te zwaar en zei haar man: „Als ze ons toch zo graag weg willen hebben, laten we er dan maar gebruik van maken.” Wilma is geopereerd en herstellende.
Nadat ze de overeenkomst hadden getekend, kregen ze 20 procent van de . Toen moesten ze alle en mest afvoeren, de drie grote stallen slopen en werden de productierechten ingetrokken, waardoor ze de volgende 60 procent van de som konden ontvingen. Die hele klus, zegt Wilma, duurde zeker een half jaar. „Je begint er ellendig aan, maar het was goed voor de verwerking van het verlies.” Nu worden nog alle vergunningen ingetrokken. De laatste 20 procent van de uitkoopsom zal volgen.
De hobbykippen houden Wilma in het ritme van het leven van een pluimveehouder
Nu bouwt ze op haar 61ste een compleet nieuw leven op. Door de uitkoop hebben ze meer tijd voor hun vijf kleinkinderen – een zegen. Wilma zingt in het koor van de kerk en doet eens in de maand vrijwilligerswerk in een bejaardenhuis.
En verder is ze elke dag bezig met de dieren die ze nog heeft. Ze hebben nog zeven hectare grond. Tweehonderd kippen – „dat mag, dat zijn hobbykippen” – die haar „in het ritme houden” van het leven van een pluimveehouder. Een paar schapen en een paar Berner sennenhonden, een ras waarmee ze fokt.
Twintig jaar was er de sluimerende angst voor vogelgriep – in 2003 werden alle kippen op hun boerderij geruimd na een besmetting. „Die angst hou je.” Nu is er een andere angst: voor de wolf. Die wordt regelmatig gesignaleerd in de omgeving en dus doet Wilma er alles aan – hekken neerzetten en elektrische afrastering – om te voorkomen dat haar schapen worden gepakt.
Had pluimveebedrijf met 65.000 kippenHarold Maassen: ‘Onze stikstof zou de oevers van de Rijn en zelfs Wageningen bereiken’
Harold Maassen wist pas dat hij ‘piekbelaster’ was toen hij de kippenboerderij te koop zette. De makelaar belde en zei: „Eeh, zou je niet moeten uitrekenen hoeveel stikstof jullie uitstoten?” Dus Maassen liet het uitrekenen door een officieel bureau. Ze kwamen niks meten, ze rekenden gewoon met een model. „Onze stikstof zou de oevers van de Rijn en zelfs Wageningen bereiken.”
Hij geloofde het niet helemaal. Hij kón het niet geloven want hij had alle noodzakelijke natuurvergunningen. Maar goed. Hij heeft zich toen maar aangemeld voor de vrijwillige uitkoopregeling van de overheid. Hij was bijna zestig en na veertig jaar boeren, zeven dagen in de week, was het wel mooi geweest.
En nu loopt er nog één grote kip parmantig in de winterzon op het erf van Maassen. Waarom zij er nog is, weet eigenlijk niemand. Maassen laat de neergehaalde stallen zien en de ene lege stal die hij nog moet afbreken. Hij doet het samen met een man die nog voor hem werkt. Dat is stukken goedkoper dan het laten doen.
Zijn moeder, van 86 jaar, die vlakbij woont, vraagt elke keer als ze hem ziet: „Ben je de stallen aan het afbreken? Ga je er caravans zetten?” Nee mama, geen caravans, antwoordt hij dan. Zij woonde en werkte ook op deze pluimveehouderij, net als zijn grootouders.
Dit is het einde van zijn carrière, spookt het vaak door zijn hoofd. Wat gaat hij doen? Maassen heeft een plan. De ex-kippenboer bezit nog 6,5 hectare, waarvan 1,5 bebouwd. Hij gaat ruimtes in zijn twee loodsen naast het huis verhuren aan kleine zelfstandigen uit de regio. Een timmerman, een kunstenaar – maakt niet uit wie. De gemeente moet zijn plan nog goedkeuren. Hij verwacht dat dit geen probleem is.
Zoom in
Zoom in
Kippenboer Harold Maassen moet nog wennen aan de stilte op zijn terrein.
Foto’s Dieuwertje Bravenboer
Maassen gaat 50 kilometer lopen in de Nijmeegse Vierdaagse, meer wandelen, padel-lessen nemen. Hij heeft drie kleinkinderen, een vierde is onderweg, en zijn vrouw heeft er ook drie uit een eerder huwelijk. In de schuur staan allerhande go-carts en trapauto’s. En hij heeft een vrachtwagenrijbewijs dus dat zou ook nog kunnen. Maar eigenlijk is hij hier het gelukkigst, op zijn eigen terrein.
Maassen vindt op de boerderij zonder de kippen. Stil. En het bedrijf liep nog heel goed. Zijn vrouw had een goedlopend verkooppunt van eieren en andere producten naast het huis, dat is overgenomen door twee van zijn kinderen. De groothandel nam nog eieren af van zijn 65.000 leghennen. „Eieren zijn heel gewild. Ze blijven vier weken houdbaar en worden enorm veel gegeten.”
Afgelopen voorjaar schrok Maassen zich nog één keer kapot
Dat zijn bedrijf ophoudt te bestaan, vindt hij ook vreemd. Maar zijn vier kinderen wilden geen kippenboer worden en toen de laatste besloot dat ook hij het écht niet wil, koos Maassen voor de uitkoopregeling.
Afgelopen voorjaar schrok Maassen zich nog één keer kapot: kippenrechten (een boer heeft per kip, koe of varken verplicht rechten die onderling worden) gingen voor 50 euro per stuk op de boerenmarkt. Zo hoog. Vanwege de opheffing van zijn bedrijf had hij de zijne voor 8,20 euro per stuk. Maar die piek is alweer voorbij.
Hij is wel tevreden met de uitkoopregeling. Dat hij hier kan blijven wonen, maakte de regeling ook aantrekkelijk.
De politiek volgt hij niet meer. Boeren zijn volgens Maassen veel te lang aan een lijntje gehouden – het stikstofprobleem werd alsmaar vooruitgeschoven en hangt nu als een zwaard van Damocles boven de sector. Besmettelijke ziektes ook. Wel of niet vaccineren tegen de vogelgriep? Maassen krijgt er nog regelmatig vragen over van mensen uit de omgeving. Het verbaast hem hoe veel mensen bang zijn voor vaccins. Hij hoeft er niet meer over na te denken.
NIEUW: Geef dit artikel cadeau
Als NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De journalistieke principes van NRC
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2025/12/18093752/261225BIN_2027017172_roermond.jpg "Roermond Outlet overlast – NRC")
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2025/12/24114113/060126WET_2022396081_Neuro2.jpg "Met het brein van een fruitvlieg kan een neuromorfe computer feilloos een biobak aanwijzen")
