In Sunderland maakt cynisme plaats voor hoop, met dank aan publieksheld Brian Brobbey en revelatie Robin Roefs

Als zondagmiddag het geluid van een scheepshoorn uit de luidsprekers in het Stadium of Light klinkt, dimt een technicus de stadionlampen. De supporters van Sunderland houden een tel later rood en wit papier omhoog. Oorverdovend kabaal maakt plaats voor een sacrale stilte tijdens de climax, een licht- en vuurwerkshow. De terugkeer van de derby tegen Newcastle United in de Premier League raakt de tienduizenden fans in hun ziel.

In Sunderland vereenzelvigt iedereen zich nu met de club. Dankzij de Zwitserse eigenaar Kyril Louis-Dreyfus floreert het optimisme. En dat terwijl de bevolking van de kustplaats in Noordoost-Engeland voorspoed normaal gesproken omarmt met een slag om de arm. De bloeitijd van de stad aan de Noordzee stokte al decennia voor de geboorte van de toeschouwers in het stadion. Misère, armoede en uitzichtloosheid tekenden de volksaard generaties lang. Pessimisme zit versmolten in hun botten, waardoor zelfs de promotie naar de Premier League wantrouwend werd ontvangen.

Deze berusting met een leven in de marge zit eveneens verweven in de clubidentiteit. De naam van het stadion verwijst naar een mijnlamp, het symbool van een verdwenen industrie. Ook aan de elektronische toeter voor de aftrap kleeft ellende. De werven in Sunderland, eens de voornaamste scheepsbouwer in het Verenigd Koninkrijk, zijn gesloten. Van tribuneliederen als Things Can Only Get Better druipt de zelfspot over de worsteling met het bestaan.

Diepgewortelde rivaliteit

Ondanks de diepgewortelde rivaliteit leek het naburige Newcastle United in dit opzicht als twee druppels water op Sunderland. Onderlinge wedstrijden golden voor beide clubs als een strijd tussen twee tragikomische figuren. ‘Neighbours in irrelevance’ omschreef een journalist uit de streek dit fenomeen eens treffend. De winnaar van derby mocht zich de minst slechtste van de twee noemen.

Een even bizar als grappig incident typeerde treffend de status van meelijwekkende klungels. In 2013 stompte Barry Rogerson, supporter van Newcastle United, politiepaard Bud na een nederlaag tegen Sunderland. De man kreeg twaalf maanden gevangenisstraf voor het slaan van het dier. Zijn vrouw liet in boulevardkrant The Mirror haar verbijstering optekenen. „Laat ik hem een keer alleen over straat, doet hij zoiets.”

De overname van Newcastle United door het publieke investeringsfonds van Saoedi-Arabië in 2021 leek het einde van hun gedeelde lot in te luiden. Toen fans van de Magpies verkleed als sjeiks de komst van de oliedollars begroetten, voetbalde Sunderland voor het vierde seizoen op rij in League One, het derde profniveau in Engeland. De kans om rivaal Newcastle ooit nog in het Stadium of Light te tarten met de grimmige achtergrond van de rijkdom, leek verkeken.

Sunderland-eigenaar Kyril Louis-Dreyfus (links) groet fans voor de derby.

Foto Scott Heppell / Reuters Inzoomen

Maar achter de schermen vond op dit sportieve dieptepunt geruisloos een revolutie plaats. De Zwitser Kyril Louis-Dreyfus nam op 22-jarige leeftijd de club over van Stewart Donald, het mikpunt van spot in de Netflix-documentaire Sunderland ‘Til I Die. De makers van de serie volgden de club in het seizoen 2017/18, toen Sunderland net was gedegradeerd uit de Premier League. In plaats van een pr-film over een heldhaftige terugkeer kreeg de kijker een zwartboek voorgeschoteld.

Onder Stewart, verafschuwd door de aanhang, duikelde Sunderland naar League One. Toen hij in 2021 zijn aandelen verkocht aan Louis-Dreyfus, deed de Zwitser de harten van de fans niet meteen sneller kloppen. Dreyfus was de 22-jarige zoon van de overleden Robert Dreyfus, een voormalig ceo van Adidas, en Margarita, een Frans-Russische miljardair. Wat kon een piepjonge erfgenaam brengen aan een doodzieke club?

Dreyfus was niet zomaar een rijkeluiszoon. Aan de hand van zijn vader Robert, voor zijn dood eigenaar van Olympique Marseille, leerde hij de geheimen van de voetbalwereld van binnenuit kennen. Bovendien beschikte Dreyfus over een goed stel hersens. Hij haalde een master in Sports and business management aan de universiteit van Leeds. Ook leidde Kyril een bedrijf in E-sports.

Tegen de trend

Sunderland promoveerde enkele maanden na de afronding van de overname meteen naar het Championship. Deze sprong kwam meer voort uit geluk dan dat het de hand van Dreyfus was. De vruchten van zijn netwerk en analytisch denken kwamen afgelopen jaar pas ten volle tot uiting. Hij keerde zich tegen de trend van Engelse clubs in het Championship door niet met geld te smijten, maar te leunen op de jeugdacademie en talenten uit het buitenland.

De aanstelling van trainer Régis Le Bris in de zomer van 2024 paste in deze strategie. De Fransman had nooit gewerkt in de top, maar blonk wel uit als coach van jeugdteams. Met een talententeam van Lorient (onder de 17 jaar) werd hij kampioen van Frankrijk. Spelers uit deze lichting vertrokken later naar clubs als Chelsea en AS Roma. Bij Sunderland toonde hij zijn waarde door met een team met een gemiddelde leeftijd van 22 jaar promotie te bewerkstelligen.

De Nederlandse Sunderland-keeper Robin Roefs heerst in de lucht.

Foto Andy Buchanan / AFP Inzoomen

Dreyfus schakelde direct na de play-off finale op Wembley tegen Sheffield United door naar een reeds uitgewerkt plan. Het aantrekken van director of football Florent Ghisolfi, ex-td van AS Roma en een kennis van Dreyfus, vormde een essentieel onderdeel hiervan. Hij kreeg de opdracht spelers van internationaal niveau aan trekken. Met een geavanceerd datasysteem en scouts voor het handwerk tot zijn beschikking, volgde een metamorfose.

Voor bijna 200 miljoen euro kwamen spelers uit alle windrichtingen naar Sunderland. Niet, zo bleek al snel, op naam maar op potentieel. Zo verrasten Ghisolfi en sportdirecteur Kristjaan Speaman door keeper Robin Roefs van NEC te kopen. De 22-jarige Nederlander had slechts veertig duels gespeeld in de Eredivisie en stond niet op de lijsten van Ajax, PSV en Feyenoord. Bij Sunderland groeide hij dit seizoen meteen uit tot een revelatie.

Het aantrekken van Brian Brobbey (Ajax) en Lutsharel Geertruida (RB Leipzig) deed eveneens wenkbrauwen fronsen. Ooit gezien als vaste waarden voor het Nederlands elftal, golden ze inmiddels als mislukte spelers. Bij Sunderland kregen ze stapsgewijs hun flair terug. Brobbey, bij Ajax nauwelijks fit, geldt als een van de publiekshelden. De kurk waarop de verzameling afgeschreven dan wel jeugdige spelers moest drijven, regelde Dreyfus zelf.

Onmisbare kracht

De voorzitter oordeelde, in samenspraak met Le Bris, Speakman en Ghisolfi, dat alleen met een gelouterde leider handhaving kon worden gerealiseerd. Hun oog viel op Granit Xhaka, de 33-jarige spelmaker van het Zwitserse elftal. De middenvelder stond nog onder contract bij Bayer Leverkusen, waar de net aangetreden trainer Erik ten Hag hem bombardeerde tot onmisbare kracht. Na een telefonisch gesprek met Dreyfus vertrok Xhaka naar Engeland.

De klasse van Xhaka, die als speler van Arsenal moeite had zijn emoties in bedwang te houden, kwam meteen aan de oppervlakte. Trainer Le Bris gebruikte hem als rechterhand op en buiten het veld. Ouder en kalmer aten de andere spelers uit zijn hand. Waar Xhaka ging, volgde de rest. Dat Sunderland na de 1-0 zege deze zondag op Newcastle United voorzichtig mag dromen van Europees voetbal, dankt de club voor een groot deel aan hem.

Sunderland-fans vieren de winst op Newcastle United.

Foto Lee Smith / Reuters Inzoomen

De supporters in het Stadium of Light scandeerden na het laatste fluitsignaal minutenlang zijn naam. Maanden geleden noemden pundits en gerespecteerde kranten als The Telegraph en The Times hem al ‘met afstand’ de aankoop van het jaar in de Premier League. Ook Dreyfus krijgt langzamerhand meer lof voor zijn uitgekiende en zuinige strategie. Sunderland verspilde voor zijn komst bijna een miljard euro aan tv-gelden. Onder dat tijdperk zette hij een streep.

Het succes in de eerste uitvoering van de derby tegen Newcastle United na de promotie markeert in die zin meer dan een sportief hoogtepunt alleen. Sunderland, op de zevende plaats op de ranglijst, bepaalt het gevoel van eigenwaarde van de aanhang en het ritme van de inwoners van de stad in bredere zin. Cynisme maakt plaats voor oprechte hoop. In Noordoost-Engeland staat dat gelijk aan een aardschok.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

NIEUW: Geef dit artikel cadeau
Als NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.

De journalistieke principes van NRC