/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2025/12/13133934/131225VER_2027071741_belarus.jpg "VS heffen handelsrestricties kalium Wit-Rusland op, Loekasjenko laat 123 gevangenen vrij")
De Verenigde Staten heffen de sancties op Wit-Russisch kalium (potas) op. Dat heeft de Amerikaanse gezant voor Wit-Rusland John Coale zaterdag gezegd in de hoofdstad Minsk, na twee dagen overleg met de Wit-Russische president Alexandr Loekasjenko. Wit-Rusland laat in ruil 123 gevangenen vrij. Het gaat onder anderen om Nobelprijswinnaar Ales Bialiatski en oppositielid Maria Kalesnikava .
Volgens onderzoeksbureau Grand View Research genereerde Wit-Rusland vorig jaar een omzet van 176,1 miljoen dollar met potas. Dat bedrag stijgt in 2032 vermoedelijk naar 244,9 miljoen dollar. Het Oost-Europese land is na Canada en Rusland de grootste producent van potas, dat vooral gebruikt wordt in kunstmest.
De VS en de Europese Unie stelden in 2022 nieuwe sancties in tegen het land, omdat de regering Russische militairen toeliet om Oekraïne vanuit Wit-Rusland aan te vallen. Loekasjenko onderhoudt nauwe banden met de Russische president Vladimir Poetin.
Bialiatski en Kalesnikava
Bialiatski, die zal worden vrijgelaten, was de voorman van mensenrechtenorganisatie Viasna en een van de meest vooraanstaande critici van Loekasjenko. In 2023 werd hij veroordeeld tot 10 jaar cel vanwege belastingontduiking en het financieren van protesten. Het proces was volgens Bialiatski en Amnesty International van politieke aard. De mensenrechtenorganisatie ontkende de legitimiteit van de aanklachten tegen de activist dan ook volledig.
Lees ook
‘Het Westen zou meer moeten doen om Wit-Rusland uit de greep van Rusland te halen’
In 2022 won Bialiatski samen met andere activisten de Nobelprijs voor de Vrede vanwege zijn inzet voor „mensenrechten, democratie en vreedzame co-existentie in de buurlanden Wit-Rusland, Rusland en Oekraïne”. Die prijs kon hij zelf niet in ontvangst nemen, omdat hij sinds 2021 al opgesloten zat.
Kalesnikava leidde in 2020 de massale straatprotesten rondom de frauduleuze verkiezing van de Wit-Russische leider Loekasjenko. In 2021 werd ze veroordeeld tot elf jaar cel, vanwege de oprichting van een extremistische organisatie, het oproepen tot acties die de nationale veiligheid bedreigen en het beramen van een staatsgreep. Kalesnikava was een naaste campagnemedewerker van de in 2020 naar Litouwen gevluchte presidentskandidaat Svetlana Tichanovskaja.
Duizend tegenstanders gevangen
Vlak voor de presidentsverkiezingen in 2020 liet Loekasjenko, die al sinds 1994 aan de macht is, zijn belangrijkste uitdagers oppakken, waarna grote protesten uitbraken, die hard werden neergeslagen. Circa duizend politieke tegenstanders zitten nog in de gevangenis.
Loekasjenko probeert al jaren zijn internationale isolement te doorbreken. De afgelopen tijd heeft hij meermaals politieke gevangenen vrijgelaten. Formeel om „humanitaire redenen”, maar vermoedelijk om in het gevlij te komen bij de Amerikaanse president Donald Trump. De Wit-Russische leider presenteert zich naar het Westen als benaderbare figuur die kan bemiddelen met Rusland. De Amerikaanse president Donald Trump noemde Loekasjenko eerder een „zeer gerespecteerde” en „krachtige” president.
Lees ook
Met vrijlating politieke gevangenen hoopt Loekasjenko bij Trump in het gevlij te komen
:format(webp)/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data134013132-52a755.jpg)
NIEUW: Geef dit artikel cadeau
Als NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De journalistieke principes van NRC
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2025/12/18093752/261225BIN_2027017172_roermond.jpg "Roermond Outlet overlast – NRC")
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2025/12/24114113/060126WET_2022396081_Neuro2.jpg "Met het brein van een fruitvlieg kan een neuromorfe computer feilloos een biobak aanwijzen")
