Opnieuw weet Farmers Defense Force de weg naar de voordeur van politici te vinden, dit keer via de deurwaarder

De Brabantse D66-fractieleider Matthijs van Miltenburg is iets te veel jurist om zich geïntimideerd te voelen door een deurwaarder. Bovendien heeft hij als oud-Europarlementariër een dikke huid ontwikkeld. Maar hij snapt dat collega-Statenleden flink schrokken toen zij donderdag een deurwaardersbrief van Farmers Defense Force bezorgd kregen. In de brief „werd geïnsinueerd” dat de Statenleden mogelijk op het punt stonden een strafbaar feit te plegen als zij vrijdag zouden instemmen met nieuw stikstofbeleid.

Brabantse veehouders moeten volgens de provinciale plannen op 1 juli 2026 voldoen aan nieuwe eisen om de stikstofuitstoot op hun bedrijf te verminderen. Farmers Defence Force verzet zich al langer fel tegen de plannen.

Donderdag stuurde FDF deurwaarders af op Brabantse Statenleden van coalitiepartijen. Het ging in de woorden van FDF-voorman Mark van den Oever om een „vermaning”, waarin de Statenleden werden opgeroepen „goed na te denken” voor zij instemmen met de stikstofplannen. Statenleden van coalitiepartijen VVD en D66 noemden de actie „intimiderend” en „bizar”.

Commissaris van de Koning Ina Adema sprak aan het begin van de vergadering vrijdagochtend in Den Bosch een verklaring uit namens alle partijen, behalve Forum voor Democratie (FvD). „Het thuis benaderen en intimideren van volksvertegenwoordigers is volstrekt onacceptabel en ontoelaatbaar. Statenleden moeten zonder last, dus in alle vrijheid hun werk kunnen doen.” Landelijk FvD-leider Lidewij de Vos is vrijdag juist een van de sprekers bij de actie voor de deur.

Ook minister Foort van Oosten (VVD, Justitie) keurt het intimideren van de Statenleden „compleet en totaal af”, zei hij voorafgaand aan de ministerraad. „Als het de bedoeling is om te intimideren, dan ben ik er heel snel klaar mee.” „Volksvertegenwoordigers bezoek je niet thuis, punt”, zei ook minister van Landbouw Femke Wiersma (BBB). Van Oosten roept Statenleden op in geval van intimidatie aangifte te doen.

Afschrikkende werking

Dat laatste gaat D66’er Van Miltenburg niet doen. Hij schat de kans dat de brief neerkomt op een strafbaar feit te klein in om daar de rechtspraak mee te belasten, legt hij vrijdag uit, tijdens de schorsing van de Statenvergadering waar het allemaal om te doen is. Wel baart het hem zorgen dat deurwaarders op deze manier kunnen worden ingezet om politici thuis op te zoeken. „Het doet veel met collega-Statenleden, vooral jonge statenleden.” Hij is bang dat het toekomstige politici afschrikt.

De beroepsorganisatie voor deurwaarders noemt het in een verklaring vrijdag onwenselijk „dat bewindspersonen en politici op hun privéadres worden benaderd”. Deurwaarders zijn echter niet verantwoordelijk voor de inhoud van een brief en mogen die alleen weigeren te bezorgen „wanneer deze in strijd is met de openbare orde of de goede zeden”. Dat was volgens de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) niet het geval. Van Miltenburg vindt dat iets te gemakkelijk. „De gerechtsdeurwaarder heeft de brief ondertekend en gelezen. Dan vraag ik me toch af of je hieraan mee moet willen werken? Hij zou ook kunnen zeggen: dit is in strijd met de goede zeden.”

Actievoerders voor de deur

Na de brieven van donderdag werd de vergadering over het landbouwbeleid vrijdag voor de deur gevolgd door zo’n 250 boerenactievoerders. De actievoerders kwamen vrijdagochtend aanrijden met enkele trekkers met teksten als „De linkse leugen regeert”, zo is te zien bij Omroep Brabant. Ze zetten op een plein voor het provinciehuis in Den Bosch een kerstboom met boerenzakdoeken op. Ook volgden ze de Statenvergadering daar op een groot scherm. Volgens persbureau ANP stonden er zo’n 250 demonstranten voor de deur.

Boeren volgen via een scherm bij het provinciehuis de Statenvergadering.

Foto ROB ENGELAAR / ANP

Zoom in

Sommigen hadden omgekeerde Nederlandse vlaggen en borden bij zich met teksten als „Met dit beleid raken we onze voedselzekerheid kwijt”. De meeste demonstranten zijn even na 14.00 uur, deels in toeterende trekkers, weer vertrokken, meldt ANP. Enkele tientallen volgden de vergadering vrijdagmiddag nog op het grote scherm en maakten de stemming over de stikstofplannen nog mee. Die haalden aan het begin van de avond ‘gewoon’ een meerderheid met steun van alle coalitiepartijen: VVD, D66, GroenLinks, PvdA, SP en Lokaal Brabant en van oppositiepartij Volt.

Progressieve fracties weigeren FDF aan te horen

Ondanks de grote boosheid om de FDF-actie mocht voorman Mark van den Oever vrijdag wel spreken tijdens de vergadering. Daar herhaalde hij zijn dreigementen en zette hij deze nog wat aan. „Jullie hebben bezoek gehad van de gerechtsdeurwaarder met een officiële maning [sic].” Want „dit is hoe de boeren van Brabant zich voelen: onzeker en onbehaaglijk”.

De kerstboom op het plein moet volgens hem worden gezien als „teken van vrede en verdraagzaamheid”. „We zijn gekomen in vrede, maar jullie bepalen hoe we met elkaar verdergaan.” En Statenleden die zich druk maken om de brief, kunnen zich „beter druk maken over wat we níét in deze brief geschreven hebben: passages over mogelijke schades die kunnen ontstaan, hebben we verwijderd”, aldus Van den Oever.

Of Van Miltenburg die laatste formulering als nieuw dreigement ziet? „Mark van den Oever is uit op ontwrichten en verstoren. Ik schenk daar liever zo min mogelijk energie aan.” Zelf hoorde hij het inspreken van Van den Oever overigens niet aan. De fracties van coalitiepartijen D66, PvdA, GroenLinks, en SP besloten de zaal te verlaten, net als de oppositiefracties van Volt en de Partij voor de Dieren.

Eerdere acties

Het is niet de eerste keer dat FDF politici thuis opzoekt. De groep werd in 2019 opgericht en was een van de drijvende krachten achter de boerenprotesten, waarbij boeren massaal demonstreerden tegen het stikstofbeleid van het kabinet. Begin 2020 stuurde de groep een dreigbrief naar de regering. Daarvoor werden later excuses aangeboden. In datzelfde jaar nog stonden leden ’s avonds voor de deur bij D66-leider Rob Jetten. Hij zat thuis met een coronabesmetting en de actievoerders kwamen hem een voedselpakket aanbieden. Het bleek te gaan om meerdere stukken vlees, omdat ze wisten dat Jetten vegetariër was.

In 2022 zorgde een groep boeren voor onrust voor de deur van toenmalig minister voor Natuur en Stikstof Christianne van der Wal (VVD). Daar braken enkelen door een politieblokkade heen en werd een politieauto vernield. Ook leegden ze een giertank in de buurt van de woning van Van der Wal. Een lokale FDF-voorman kreeg een werkstraf.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

NIEUW: Geef dit artikel cadeau
Als NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.

De journalistieke principes van NRC